Menswaardig Wonen | Van zorgomgeving naar leefomgeving

Voor een woonzorglocatie in het oosten van het land ontwikkelde MIEN een ruimtelijk concept waarin niet het zorgproces, maar de mens centraal staat. Vanuit onderzoek, interviews en locatiebezoeken werd één vraag leidend: hoe kan de ruimtelijke omgeving bijdragen aan het behoud van identiteit, autonomie en kwaliteit van leven?

Uit gesprekken bleek dat angst voor afhankelijkheid, verlies van regie en vervreemding grote thema’s zijn binnen de ouderenzorg. Tegelijkertijd werd duidelijk hoe belangrijk herkenning, nostalgie, gemeenschap en dagelijkse rituelen zijn. De huidige woonzorgcentra blijken vaak functioneel en schoon, maar missen warmte, structuur en het gevoel van thuiskomen.

Het concept “Wat was, blijft, in wat kan zijn” vormt de basis van het ontwerp. Herinneringen, gewoontes en persoonlijke objecten krijgen opnieuw een plek binnen de nieuwe woonomgeving. Niet als decoratie, maar als dragers van identiteit.

Ruimtelijke principes als bouwstenen

Vanuit dit concept ontwikkelde MIEN een reeks ruimtelijke principes die toepasbaar zijn binnen bestaande woonzorgstructuren. Denk aan:
• een gezamenlijke leefplek waar ontmoeting, koken en eten weer rituelen worden
• een plek voor nostalgie waarin persoonlijke objecten zichtbaar en deelbaar zijn
• een plek voor (over)gang die de verhuizing naar een woonzorgcentrum verzacht
• een plek voor doorstroom die beweging stimuleert en gangen betekenis geeft
• een eigen voordeur die autonomie en herkenning terugbrengt

De gang transformeert van doorgangsruimte naar verbindend element. De gezamenlijke leefruimte wordt opengebroken zodat ontmoeting vanzelfsprekend wordt. Buiten wordt niet alleen zichtbaar, maar voelbaar in materiaal, kleur, licht en beplanting.

Materiaal, licht en personalisatie

Materialisatie speelt hierin een cruciale rol. Er is gekozen voor duurzame, eerlijke materialen die warmte en vertrouwdheid uitstralen. Licht ondersteunt het natuurlijke dagritme met subtiele overgangen in kleurtemperatuur, waardoor tijd niet alleen functioneel maar ook zintuiglijk wordt ervaren.

Personalisatie is geen bijzaak, maar fundament. Een voordeur wordt opnieuw een grens tussen binnen en buiten. Een plek van herkenning. Een teken van eigenheid.

Dit project laat zien dat ouderenzorg niet alleen draait om veiligheid en efficiëntie, maar om waardigheid. Door de zorgomgeving te transformeren van een plek om te wonen naar een plek om te leven, ontstaat ruimte voor verbinding, autonomie en menselijkheid, ook in de laatste levensfase.

<dit project is uitgewerkt in samenwerking met afstudeerder Renee Bosch>